напішы невялікае сачыненне-разважанне на тэму "Ці ...

Вайна нібыта патрабуе ад чалавека аднаго: выжыць і перамагчы. Яна забірае дом, будні, спакой, а разам з імі — і звычайнае чалавечае шчасце. Таму пытанне “ці мае чалавек права на каханне, калі ідзе вайна?” гучыць асабліва востра. Але, на мой погляд, менавіта ў вайну гэтае права становіцца не раскошай, а неабходнасцю — як права заставацца чалавекам.

У апавяданні Івана Навуменка “Сямнаццатай вясной” адчуваецца, як каханне ўзнікае не “насуперак” вайне, а побач з ёй — у тым жа паветры страху, трывогі, адказнасці. Вясна ў творы — не толькі пара года, але і сімвал адраджэння: нават калі вакол смерць і разбурэнне, унутры чалавека прабіваецца патрэба ў святле, цеплыні, даверы. Асабліва гэта натуральна для юных герояў: сямнаццаць гадоў — час, калі сэрца адкрываецца свету, і яго нельга “адмяніць” загадамі фронту.

Каханне ў вайну не абавязкова пра спатканні і радасць. Часта яно — пра маральную апору: слова, позірк, кароткую сустрэчу, памяць, якая не дае апусціць рукі. Яно дапамагае не ачарсцвець, не ператварыцца ў машыну помсты. Калі чалавек здольны любіць, ён здольны і берагчы жыццё, нават змагаючыся. У гэтым сэнсе каханне робіцца яшчэ адной формай супраціву: вайна хоча пазбавіць чалавека душы, а пачуццё вяртае яму чалавечую годнасць.

Але права на каханне падчас вайны патрабуе і адказнасці. Яно не павінна быць эгаістычным, не павінна падмяняць абавязак перад іншымі. У Навуменка адчуваецца, што пачуццё героеў праходзіць выпрабаванне: ім трэба выбіраць, маўчаць, чакаць, часам — развітвацца. І ўсё ж гэта не робіць каханне “забароненым”, наадварот — паказвае яго сапраўдную цану.

Такім чынам, чалавек мае права на каханне нават у вайну, бо без яго ён перастае быць сабой. Каханне не адмяняе болю і небяспекі, але дапамагае вытрымаць і не страціць чалавечнасць. І, можа, менавіта таму нават у самыя цёмныя часы прыходзіць вясна — хай сабе і сямнаццатая.