напішы сачыненне - разважанне па тэме "Галоўныя ка...

Вось гатовае сачыненне-разважанне па тэме:

Галоўныя каштоўнасці ў беларускіх апавяданнях 1960–1990-х гадоў

Беларуская проза 1960–1990-х гадоў — гэта не проста мастацкае асэнсаванне жыцця, але і глыбокая размова пра чалавека, яго душу, маральны выбар і адказнасць перад сабой, народам, гісторыяй. У гэты час пісьменнікі асабліва ўважліва ўглядаліся ва ўнутраны свет героя, імкнуліся паказаць, што робіць чалавека сапраўдным Чалавекам. Менавіта таму галоўнымі каштоўнасцямі ў беларускіх апавяданнях і іншых празаічных творах гэтага перыяду становяцца чалавечнасць, сумленне, праўда, памяць, любоў да Радзімы і павага да роднай зямлі.

Адной з найважнейшых каштоўнасцей у беларускай літаратуры гэтага часу з’яўляецца чалавечнасць. Асабліва выразна яна раскрываецца ў творах Васіля Быкава. Яго героі часта трапляюць у вельмі цяжкія, нават трагічныя абставіны, але менавіта ў такіх сітуацыях і выяўляецца сапраўдная сутнасць чалавека. Напрыклад, у творы «Альпійская балада» пісьменнік паказвае, што нават у страшны час вайны чалавек здольны захаваць дабрыню, спагаду, любоў. Узаемаадносіны Івана і Джуліі сведчаць пра тое, што чалавечае сэрца мацнейшае за жорсткасць і смерць. Для Быкава важна не толькі тое, ці выжыве герой, але і тое, ці застанецца ён маральна чыстым.

Не менш значнай каштоўнасцю выступае сумленне і маральны выбар. У многіх творах Васіля Быкава чалавек пастаўлены перад неабходнасцю зрабіць складаны выбар, ад якога залежыць не толькі яго лёс, але і захаванне чалавечай годнасці. Напрыклад, у аповесці «Сотнікаў» раскрываецца супрацьстаянне двух жыццёвых пазіцый. Сотнікаў увасабляе вернасць абавязку, унутраную стойкасць, гатоўнасць пайсці на смерць дзеля праўды. Рыбак жа не вытрымлівае выпрабаванняў. Такім чынам, пісьменнік сцвярджае думку, што сапраўдная каштоўнасць чалавека вымяраецца не словамі, а ўчынкамі.

Яшчэ адна важная каштоўнасць — памяць. Беларускія пісьменнікі 1960–1990-х гадоў добра разумелі: народ, які забывае сваю гісторыю, губляе духоўную апору. Таму ў многіх творах гучыць матыў памяці пра вайну, пра загінуўшых, пра родныя мясціны, пра мінулае народа. У творах Янкі Брыля асабліва адчуваецца павага да чалавека працы, да простага вясковага жыцця, да таго маральнага вопыту, які назапашваўся пакаленнямі. Яго проза вучыць бачыць вялікае ў звычайным, шанаваць успаміны дзяцінства, бацькоўскі дом, народную мудрасць. Праз такія вобразы раскрываецца духоўная сувязь чалавека з роднымі каранямі.

Вялікае значэнне ў літаратуры гэтага перыяду мае і любоў да Радзімы. Але гэта не гучныя словы, а ціхая, глыбокая прыхільнасць да беларускай зямлі, яе прыроды, мовы, людзей. У творах Уладзіміра Караткевіча, напрыклад у апавяданнях і гістарычнай прозе, адчуваецца захапленне Беларуссю, яе мінуўшчынай, прыгажосцю і духоўнай веліччу. Пісьменнік нібыта нагадвае чытачу, што любіць Радзіму — значыць ведаць яе гісторыю, шанаваць культуру і быць адказным за яе будучыню.

Акрамя таго, беларускія творы 1960–1990-х гадоў сцвярджаюць каштоўнасць праўды. Пісьменнікі не імкнуліся ўпрыгожваць рэчаіснасць. Наадварот, яны паказвалі жыццё такім, якім яно ёсць: з болем, драмамі, стратамі, але і з верай у чалавека. Гэтая праўдзівасць робіць творы таго часу асабліва глыбокімі і пераканаўчымі. Чытаючы іх, разумееш, што сапраўднае мастацтва не толькі хвалюе, але і вучыць думаць, адрозніваць дабро ад зла, несці адказнасць за свае рашэнні.

Такім чынам, галоўныя каштоўнасці ў беларускіх апавяданнях і празаічных творах 1960–1990-х гадоў — гэта чалавечнасць, сумленне, праўда, памяць, любоў да Радзімы, вернасць маральным ідэалам. Менавіта гэтыя каштоўнасці дапамагалі героям выстаяць у самых цяжкіх выпрабаваннях і заставацца людзьмі. Я лічу, што творы гэтага перыяду не страцілі сваёй актуальнасці і сёння, бо яны вучаць нас галоўнаму: чалавеку нельга жыць без духоўнай асновы, без памяці, без праўды і без любові да сваёй зямлі.

Калі хочаш, я магу яшчэ зрабіць
скарочаны варыянт на 1 старонку або план да гэтага сачынення.

Так, можна дадаць Янку Брыля.

Напрыклад, аб чалавечнасці можна напісаць так:

Адной з найважнейшых каштоўнасцей у беларускай літаратуры 1960–1990-х гадоў з’яўляецца чалавечнасць. Яна яскрава раскрываецца не толькі ў творах Васіля Быкава, але і ў прозе Янкі Брыля. У аповесці «Сірочы хлеб» пісьменнік паказвае ўнутраны свет дзіцяці, якое асабліва востра адчувае і дабрыню, і несправядлівасць. Праз вобраз галоўнага героя аўтар сцвярджае думку, што спачуванне, душэўная чуйнасць, уменне разумець чужы боль робяць чалавека сапраўды высакародным. Такім чынам, чалавечнасць у беларускай літаратуры гэтага часу разумеецца як здольнасць заставацца добрым, чулым і маральна чыстым нават у цяжкіх жыццёвых абставінах.

Калі хочаш, я магу адразу перарабіць усё сачыненне, каб там было ўжо два пісьменнікі ў гэтым абзацы.

Тады вазьмі Івана Шамякіна.

Можна напісаць так:

Пра чалавечнасць пісаў таксама Іван Шамякін. У творы «Гандлярка і паэт» аўтар паказаў дабрыню, спагаду, душэўную цеплыню герояў, іх здольнасць падтрымліваць адзін аднаго ў цяжкія часы. Пісьменнік падкрэслівае, што сапраўдная чалавечнасць праяўляецца ў павазе да людзей, уменні спачуваць і ахвяраваць сабой дзеля іншых.

Калі трэба, я магу цяпер падабраць табе яшчэ і трэцяга пісьменніка для іншых каштоўнасцей.

Вось як можна распісаць чалавечнасць на прыкладзе рамана Івана Шамякіна «Сэрца на далоні»:

У рамане Івана Шамякіна «Сэрца на далоні» чалавечнасць раскрываецца найперш праз вобраз Антона Яраша — былога ўдзельніка падполля і выдатнага хірурга. Для гэтага героя чалавек — найвышэйшая каштоўнасць, таму ён не проста лечыць, а па-сапраўднаму перажывае за чужы боль. Яраш увасабляе душэўную чуйнасць, спагаду і гатоўнасць прыйсці на дапамогу ў цяжкую хвіліну. Невыпадкова сама назва твора звязана з вобразам жывога сэрца на далоні Яраша: гэты эпізод падкрэслівае не толькі яго прафесійнае майстэрства, але і сімвалізуе адкрытасць душы, унутраную дабрыню, беражлівыя адносіны да жыцця чалавека. (profil.adu.by)

Чалавечнасць у рамане праяўляецца і ў імкненні герояў да справядлівасці. У цэнтры твора — лёс доктара Савіча, несправядліва абвінавачанага ў здрадзе, і барацьба за аднаўленне яго добрага імя. Кірыла Шыковіч імкнецца дабіцца праўды, а Антон Яраш падтрымлівае гэты маральны выбар. Такім чынам, Шамякін паказвае, што чалавечнасць — гэта не толькі дабрыня і спачуванне, але і вернасць сумленню, здольнасць абараніць пакрыўджанага, супрацьстаяць хлусні і несправядлівасці. На гэтым фоне асабліва выразна бачна, што сапраўдны чалавек жыве не толькі дзеля сябе, але і дзеля іншых. (profil.adu.by)

Можаш яшчэ ўзяць і карацейшы варыянт для сачынення:

У рамане Івана Шамякіна «Сэрца на далоні» чалавечнасць увасабляецца ў вобразе Антона Яраша. Ён не толькі таленавіты хірург, але і чалавек вялікай душы, здольны спачуваць, дапамагаць і змагацца за праўду. Праз гэты вобраз аўтар сцвярджае думку, што сапраўдная чалавечнасць праяўляецца ў любові да людзей, павазе да іх жыцця і вернасці сумленню. (profil.adu.by)

Магу яшчэ зрабіць табе варыянт у больш простых словах, як для 9–10 класа.